هیسترکتومی و مراقبت بعد از آن در منزل

هیسترکتومی به معنی برداشتن رحم زن می‌باشد. رحم همان محلی است که وقتی خانمی باردار می‌شود بچه در آن رشد می‌کند. دستگاه تناسلی زنان شامل رحم، تخمدان‌ها، لوله های فالوپ، گردن رحم و واژن است. این اندام‌ها در قسمت تحتانی شکم قرار دارند. رحم یک عضو تو خالی و گلابی شکل عضلانی است. گردن رحم انتهای پایین تر رحم قرار دارد.

تخمدان‌ها اندام‌هایی هستند که تخمک ها و هورمون‌ها را تولید می‌کند. لوله های فالوپ تخمک‌ها را از تخمدان به سمت رحم هدایت و منتقل می‌کنند. در بعضی از بیماری‌ها مثل افتادگی رحم، خونریزی‌های غیرطبیعی رحم و …. پزشکان مجبور هستند که رحم یا ضمائم آن را از بدن خارج کنند که به این عمل هیسترکتومی گفته می‌شود.

برداشتن رحم به دو روش انجام می‌شود.

1. برداشتن رحم از طریق شکم (TAH)

یک روش جراحی است که در آن رحم از طریق برش در پایین شکم برداشته می‌شود، لوله های رحمی و یک یا هر دو تخمدان نیز ممکن است در طی این روش برداشته شود.

2. برداشتن رحم از راه واژن (I.V.H)

در زنانی که زایمان‌های متعدد داشته و مقداری افتادگی رحم دارند و واژن آن‌ها نیز گشاد است.

در این روش رحم از طریق واژن خارج می‌شود و عوارض کمتری نسبت به روش اول دارد و تصمیم گیری نوع روش جراحی توسط جراح و بر اساس تشخیص انجام می‌شود.

مراقبت‌های قبل از عمل جراحی

قبل از عمل جراحی آزمایشات خونی، رادیو گرافی از قفسه سینه و سایر آزمایشات از شما گرفته و در پرونده ثبت می‌شود. از شب قبل از عمل باید غذا یا آب نخورند، قسمت تحتانی شکم، پویس و کشاله ران باید بخوبی تمیز و با آب و صابون کاملا شستشو شوند، روده و مثانه قبل از رفتن به اتاق عمل باید تخلیه شود. در صورتی که پزشک شما دستور داده باشد ممکن است شب قبل به شما دارو بدهند و یا قبل از عمل سوند برای تخلیه ادراری گذاشته شود. در صورت استفاده از آسپرین و یا وارفارین به پزشک معالج خود اطلاع دهید. در صورت داشتن حساسیت دارویی به پزشک معالج خود اطلاع دهید.

مراقبت‌های بعد از عمل جراحی

هیسترکتومی یک روش بی خطر و شایع است. معمولا شما روز بعد از عمل در بیمارستان می‌مانید و بقیه برنامه مراقبتی را در منزل ادامه می‌دهید، در روز اول بعد از عمل به علت داروی بیهوشی و عمل ممکن است حالت تهوع و استفراغ داشته باشید که به شما سرم داده می‌شود، بعد از رفع این حالت رژیم مایعات و به تدریج غذاهای نرم برای شما شروع و برای تسکین درد شما مسکن داده می‌شود. احساس خستگی و کوفتگی ممکن است بعد از عمل وجود داشته باشد که موقتی بوده و به تدریج کاهش یافته و برطرف می‌شود.

مراقبت از خود در منزل

• استحمام از روز دوم بعد از عمل و بلافاصله بعد از برداشتن پانسمان روزانه انجام می‌گیرد. بهتر است بعد از حمام، محل زخم با سشوار کاملا خشک شود.
• محل عمل جراحی را مرتب کنترل کرده و در صورت وجود هرگونه ترشح چرکی، قرمزی و التهاب فورا پزشک خود را در جریان قرار دهید.
• پانسمان زخم از ۲۴ ساعت تا ۴۸ ساعت برداشته می‌شود و زخم باز و خشک نگه داشته می‌شود. وجود رطوبت باعث رشد میکروب‌ها می‌شود.
• استراحت طولانی و عدم حرکت باعث تجمع خون و تشکیل لخته در پاها می شود.
• بنابراین فعالیت روزانه خود را به تدریج از سر بگیرید؛ بخصوص ورزش پاها خیلی مهم است! زود راه رفتن و برخاستن از تخت کمک به بهبود حرکات روده می‌کند و بالا رفتن از پله بسیار مفید است.
• مصرف آنتی بیوتیک طبق دستور پزشک معالج
• مصرف و نوشیدن مقدار کافی مایعات و غذا جهت فعالیت کلیه و روده ها ضروری است، لذا باید روزانه مایعات کافی ۲-۴ لیتر مصرف کنید.
• میوه و سبزیجات تازه را حتما در رژیم غذایی خود قرار دهید. تا ۴-۶ هفته پس از جراحی از زور زدن و بلند کردن اشیا بیش از ۱۰ کیلوگرم اجتناب کنید.
• بعد از برداشتن رحم سیکل قاعدگی قطع می‌شود و لیکن ممکن است کمی خونریزی از رحم برای چند روز داشته باشید، ولی چنانچه این خونریزی ادامه پیدا کرد یا بعد از مدتی تکرار شد، بلافاصله باید به پزشک اطلاع دهید. هرگونه درد یا احساس ناراحتی در راه های ادراری را سریعا با پزشک در میان بگذارید.
• انجام ورزش‌های تقویت کننده عضلات شکمی پس از ۸ هفته به بیماران توصیه می‌شود.
• روزانه حمام دوش داشته باشید تا از خطر بروز عفونت جلوگیری شود؛ دوش گرفتن بهتر از حمام وان است. از نشستن طولانی روی مبل یا صندلی و وارد کردن فشار به زانوها خودداری نمایید.
• از ایستادن طولانی و سوار کاری و … که باعث اختقان لگن می‌شود پرهیز کنید.
• بازگشت به سرکار بستگی به توان و میزان تحریک بیمار دارد.
• از پوشیدن لباس‌های تنگ بپرهیزید.
• از مقاربت و حمام گرفتن در وان تا زمانی که پزشک اجازه نداده است بپرهیزید، زیرا این اعمال شانس عفونت را بالا برده و بهبود زخم را کاهش می‌دهد. ( تا ۶-۴ هفته بعد از عمل از مقاربت بپرهیزید.)
• تازمانی که بهبودی کامل پیدا نکرده‌اید، از رانندگی کردن اجتناب کنید.
  • داروهای خود را به موقع و سروقت مصرف کنید؛ بیشتر ژلوفن و مفنامیک اسید، شیاف مقعدی، دیکلوفناک هم چنین داروهایی جهت ….. و یبوست.
• پیاده روی و مصرف کلسیم برای جلوگیری از پوکی استخوان توصیه می‌شود.
• جواب پاتولوژی را پیگیری کنید.
• از توالت فرنگی استفاده کنید.
• در صورت بروز افزایش حرارت بدن، افزایش درد، تهوع و استفراغ مزمن، عدم دفع گاز و مدفوع، وجود ترشحات چرکی یا خونریزی زیاد از واژن همراه با بوی تعفن خونریزی و هرگونه قرمزی پاها و التهاب، تپش قلب و افت فشار خون، اسهال، ترشحات بد بو از محل عمل، باید به پزشک مراجعه کنید.
• معمولا بخیه‌ها خود بخود جذب می‌شوند و اگر قابل جذب نباشند، بعد از دو هفته می‌توان آن را کشید.
  آیا بعد از عمل نیاز به هورمون درمانی وجود دارد.

در بیمارانی که تخمدان هایشان را برداشته هورمون درمانی لازم است، بخصوص اگر سن بیمار قبل از یائسگی باشد. بعد از هیسترکتومی لازم است که فرد تحت معاینات لگنی منظم قرار گیرد؛ در صورتی که سرویکس (دهانه رحم) باقی مانده باشد نیاز به انجام پاپ اسمیر دارید.

بعضی از زنان نگران هستند که روابط جنسی آن‌ها بعد از هیسترکتومی از بین برود که چنین نیست و بعد از عمل زمانی که پزشک شما اجازه دهد می‌توانید روابطتان را ادامه دهید.

برداشتن تخمدان‌ها چون باعث کاهش هورمون‌ها می‌شود، باعث می‌شود تمایلات جنسی کم شود؛ اما با جایگزین کردن استروژن می‌‌توان مشکلات آن را کاهش داد. گاهی اوقات واژن به دلیل کم شدن ترشحات خشک می‌شود که پزشک از کرم‌های مرطوب کننده تجویز می‌کند.